Tuesday, September 29, 2015

Οι Θεατρίνοι - Graham Greene


Αν έχετε προσέξει - λίγο απίθανο να μην το έχετε κάνει - τις τελευταίες μέρες ο καιρός έχει μια αστάθεια που εκδηλώνεται με απογευματινές ή βραδινές καταιγίδες, κατά τόπους ισχυρές όπως θα έλεγε και η ΕΜΥ. Στην Αϊτή, τη χώρα που ξετυλίγεται η ιστορία των Θεατρίνων αυτό συμβαίνει στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου. Οι καταιγίδες ξεσπάνε κάθε βράδυ γεμίζοντας με λάσπες τους κακοτράχαλους δρόμους του νησιού και οι φρουροί του αυταρχικού καθεστώτος μαζεύονται στα φυλάκια τους κάνοντας τη διέλευση για τον Μπράουν, τον ήρωα του Greene που έχει ερωτικά ραντεβού με την Μάρτα, τη γυναίκα του πρέσβη της Βενεζουέλας, πιο εύκολη. 

Ο Μπράουν επιστρέφει εν πλω στην Αϊτή ύστερα από ένα ταξίδι στη Νέα Υόρκη μαζί με τον ταγματάρχη Τζόουνς, μια φιγούρα που άλλοτε μας κάνει να πιστεύουμε ότι είναι απατεώνας κι άλλοτε επίδοξος ήρωας που θέλει να ανατρέψει το κατεστημένο, και το ζεύγος Σμιθ που ευελπιστεί ότι θα μεταλαμπαδεύσει την ιδέα της χορτοφαγείας(!) στους ντόπιους. Ο Μπράουν βρίσκει στην πισίνα του ξενοδοχείου του το πτώμα του υπουργού Κοινωνικής Πρόνοιας και ενώ παρενοχλείται από τους Τοντόν Μακούτ, τους μυστικούς αστυνομικούς που τρομοκρατούν τον λαό δεν φαίνεται να θέλει να αφιερωθεί στην ιδέα της επανάστασης, προτιμώντας ίσως να τοποθετεί στην πρώτη θέση την παράνομη σχέση του με την Μάρτα.
Το βιβλίο κατά κύριο λόγο ψυχαγωγεί. Είναι μια καλογραμμένη ατμοσφαιρική περιπέτεια που κυλάει γρήγορα - μια ένσταση είχα στην αρχή όπου έπιασα τον εαυτό μου να βαριέται, ίσως επειδή μου έδινε την εντύπωση ενός ελαφρού αναγνώσματος - μια ιστορία που ξεγυμνώνει την αυθαιρεσία και τη διαφθορά της εξουσίας στην Αϊτή που κρατάει τον αναγνώστη σε εγρήγορση μέχρι τέλους. 
"Οι Θεατρίνοι" έχουν προταθεί μεταξύ άλλων για το φετινό βραβείο μετάφρασης (Κλαίρη Παπαμιχαήλ).


Thursday, September 24, 2015

Το εμβατήριο του Ραντέτσκυ - Joseph Roth


Όταν ξεκινάω ένα κλασικό μυθιστόρημα, από αυτά που χαρακτηρίζονται ως τέτοια από κριτικούς και μη, έχω φορές φορές την αίσθηση ότι μπαίνω σε ένα παλιό σπίτι όπου μου έρχονται γνώριμες μυρωδιές, ένα σπίτι το οποίο θα έχει μια κουνιστή καρέκλα δίπλα σε ένα ψηλό παράθυρο που θα βλέπει βουνά, πεδιάδες, θάλασσα, πόλεις. Μια ματιά όλα. Νιώθω μια ζεστασιά και μια ευχαρίστηση που ο συγγραφέας θα με πάρει απ' το χέρι και θα μου γνωρίσει τα πρόσωπα και το περιβάλλον, την ιστορία εν τέλει. Και το Εμβατήριο του Ραντέτσκυ είναι ένα τέτοιο, έξοχο βιβλίο.
Ο Γιόζεφ Τρόττα θα σώσει τον Αυτοκράτορα της Αυστροουγγαρίας στη μάχη του Σολφερίνο, βάζοντας το σώμα του ως ανθρώπινη ασπίδα και θα γίνει ήρωας και βαρόνος. Τίτλοι που θα συνοδεύσουν τον γιο του Φραντς και τον εγγονό του Καρλ-Γιόζεφ στις δικές τους ζωές. Ο Φραντς θα μεγαλώσει χωρίς τη μητρική φροντίδα και θα γίνει έπαρχος και ο γιός του θα γίνει ανθυπολοχαγός σε μια περίοδο που η αυστροουγγρική αυτοκρατορία ετοιμάζεται να καταρρεύσει.
Η σκιά του ένδοξου παρελθόντος του παππού που έχει σημαδέψει αλλά και καταπιέσει τους απογόνους, η αυστηρή ανατροφή από τον πατέρα του και η πανταχού παρούσα μορφή του αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ που εξομειώνεται καθώς γερνάει με τον Φράντς Τρόττα, ακολουθεί παντού τον Καρλ-Γιόζεφ που πασχίζει να βρει νόημα στην ύπαρξη του μέσα κι έξω απ' τη στρατιωτική του θητεία, βυθιζόμενος ολοένα και περισσότερο στο αλκοόλ.
Πολλές φορές ένα εξαιρετικό βιβλίο με δυσκολεύει στην παρουσίαση. Ο ενθουσιασμός μου είναι μερικές φορές τέτοιος που οι λέξεις δεν βρίσκουν διέξοδο στο ούτως ή άλλως 'σπαρτιάτικο' ιστολόγιο μου.
Μην το προσπεράσετε.


Υ.Γ. Πλούσια η έκδοση της 'Αγρας με άφθονο φωτογραφικό υλικό και εισαγωγή από τον J.M. Coetzee.

Tuesday, September 15, 2015

Κρεματόριο - Rafael Chirbes


Nαι, το προηγούμενο βιβλίο του Τσίρμπες (Στην άκρη του γκρεμού) το άφησα μετά από εκατό περίπου σελίδες. Μου φάνηκε φλύαρο ή ίσως δεν ήταν οι αντοχές μου καλές πριν από ένα περίπου χρόνο. Είχα όμως στο πίσω μέρος του μυαλού μου να δώσω άλλη μια ευκαιρία σε ένα συγγραφέα που θεωρείται πολύ σημαντικός στην χώρα του και όχι μόνο.
Αυτή τη φορά λοιπόν ξεκίνησα το Κρεματόριο που απ' ό,τι διάβασα λένε πως είναι το καλύτερό του. Κι εδώ συνάντησα ένα πυκνογραμμένο βιβλίο που θα ήταν πιο ξεκούραστο αν είχε λιγότερες σελίδες. Απ' την άλλη αυτό δεν ήθελα να το παρατήσω κι ας με παίδευε. Θα έλεγα πως ο Τσίρμπες παίρνει ένα ένα τα πρόσωπα της ιστορίας και τα αναλύει ξανά και ξανά, επαναλαμβάνοντας πράγματα που έχεις διαβάσει σε προηγούμενα σημεία, αλλά με ένα τρόπο που σε παρασέρνει μέχρι την επόμενη συνάντηση. Το Κρεματόριο ξεκινάει με τον θάνατο του Ματίας και την επικείμενη καύση του. Στο κρεματόριο όμως που θα δεχθεί το κορμί του ιδεολόγου Ματίας καίγονται μέσα από τη γραφή του Τσίρμπες όλες οι αξίες της σύγχρονης κοινωνίας, μιας κοινωνίας που διαφθείρει και διαφθείρεται.

Γύρω απ' τον Ματίας που δεν είναι ο πρωταγωνιστής αλλά η αφορμή για να εξαπολύσει το κατηγορώ του ο συγγραφέας, συναντάμε τον διαβρωμένο αρχιτέκτονα και αδελφό του Ρουμπέν, την κόρη του Σύλβια που είναι συντηρητής έργων τέχνης, τον άντρα της Χουάν που ετοιμάζει την βιογραφία του Φεδερίκο Μπρουάρντ, ενός ξεπεσμένου συγγραφέα, τον Κογιάδο δεξί χέρι στις βρώμικες δουλειές του Ρουμπέν και της νεαρής Μόνικα, τελευταίας συζύγου του Ρουμπέν.
Στο βιβλίο μοιάζει να μην μένει τίποτα όρθιο. Όλοι έχουν ένα μερίδιο ευθύνης για αυτά που έκαναν ή για αυτά που θα μπορούσαν να είχαν κάνει. Ένα βάρος με ακολουθούσε μέχρι τις τελευταίες σελίδες που ταιριάζει με το βάρος που φέρνει ο Σεπτέμβρης με τις υποχρεώσεις του και την επιστροφή στις έγνοιες.



Υ.Γ.: Το Κρεματόριο δεν έχει ακόμα μεταφραστεί στη γλώσσα μας.