Tuesday, December 30, 2014

Μπετόν - Thomas Bernhard



Δεύτερος Bernhard για φέτος ύστερα από τον "Αποτυχημένο" που είχα διαβάσει τον Μάη και φινάλε για το 2014.
Εδώ, ο Ρούντολφ ένας 48χρονος Αυστριακός που ζει απομονωμένος λόγω της αρρώστιας του στο πατρικό του σπίτι σε μια αγροτική περιοχή έξω απ' τη Βιέννη, μας περιγράφει τη σχέση του με την αδελφή του (όπως και στον Αποτυχημένο ο ήρωας και πάλι φαίνεται να καταπιέζεται από ένα εντελώς αντίθετο χαρακτήρα από τον δικό του) και την προσπάθεια του να ξεκινήσει ένα συγγραφικό πόνημα με θέμα τον διάσημο συνθέτη Felix Mendelsson.
Η επιτυχημένη αδελφή που χλευάζει την ενασχόλησή του με τι Τέχνες μοιάζει να είναι η δικαιολογία για την αναβολή της συγγραφής του βιβλίου κάτι όμως που σύντομα αναιρείται απ' τον ίδιο τον ήρωα όπου παρουσιάζοντας μέσα από μια εσωτερική αναζήτηση τον αποτυχημένο εαυτό του διαφαίνεται ένα απ' τα κύρια χαρακτηριστικά του: η αναβλητικότητα. Μια αναβλητικότητα που στην περίπτωση του πονήματος διαρκεί δέκα χρόνια.
Και πάλι βέβαια, το θέμα εδώ δεν είναι η ιστορία αυτή καθεαυτή αλλά ο τρόπος που ο συγγραφέας επικοινωνεί τις σκέψεις του. Η δύναμη της αφήγησης είναι αυτό που με γοητεύει. Ένας άνθρωπος μονήρης, ένας μισάνθρωπος ο οποίος βρίσκει αρνητικά σε θεσμούς, σε σχέσεις, στην κοινωνία την ίδια
που όμως δεν κατάφερε να με πλακώσει, να με κάνει να αισθανθώ μια ματαίωση, μια ακύρωση των πάντων. Ο Bernhard μου χώνει στη μούρη αλήθειες έτσι ακριβώς όπως θα τις δεχόμουν από ένα άνθρωπο που εκτιμώ και θαυμάζω. Όπως είχα γράψει και πριν μερικούς μήνες, ένα βιβλίο γοητευτικά βαρύ, το τελευταίο που ολοκληρώνω σε μια χρονιά γεμάτη με πολύ ενδιαφέροντα αναγνώσματα.


Friday, December 26, 2014

Ηδονή στον κρόταφο - Ζυράννα Ζατέλη


Πιστεύω ότι απ τους εν ζωή Έλληνες συγγραφείς κανείς χωρίς πραγματικά να το έχει επιδιώξει δεν έχει δημιουργήσει μια ονειρική και μυστηριώδη μορφή όπως αυτή της Ζυράννας Ζατέλη. Ακόμα και το ίδιο το όνομά της μοιάζει να έχει μια απόκοσμη ομορφιά. Η ίδια είναι σαν ένα ξωτικό τυλιγμένο σε τολύπες καπνού, περιτριγυρισμένο από κεριά και παλιές γραφομηχανές. Έχω κάνει το λάθος να έχω διαβάσει μόνο το "Και με το φως του λύκου επανέρχονται" το 1994 όταν και κυκλοφόρησε. Τότε είχα εντυπωσιαστεί και χωρίς δεύτερη σκέψη είχα βάλει τη Ζατέλη στους αγαπημένους μου συγγραφείς. Τι συνέβη άραγε από τότε μέχρι αυτές τις μέρες και δεν είχα ξανανοίξει βιβλίο της; Μήπως δεν ήθελα να διαλύσω αυτή την εικόνα που με τον χρόνο γινόταν ολοένα και πιο γοητευτική; Είναι παράδοξο να σου αρέσει ένας συγγραφέας και να μην τον διαβάζεις. Όμως αυτό συνέβαινε.

Ποτέ δεν είναι αργά για να επανορθώσω και έκανα το ξεκίνημα με το αυτοβιογραφικό "Ηδονή στον κρόταφο". Σ' αυτό το βιβλίο προβάλλονται άλλοτε με χιούμορ κι άλλοτε με μια μικρή δόση ειρωνείας και αυτοσαρκασμού στιγμιότυπα απ' τη ζωή της που χτίζουν τη γήινη πλευρά της χωρίς να στερούν τη μαγεία που θα μπορούσε να έχει μια ηρωίδα του Gabriel García Márquez.


Thursday, December 18, 2014

Το Παρίσι δεν τελειώνει ποτέ - Enrique Vila Matas



Tελειώνεις, που λέτε, ένα βιβλίο και δε σου αφήνει σχεδόν τίποτα. Ξεκινάς ένα άλλο και ξαναμπαίνεις σ' αυτή τη μαγεία που έχουν τα κείμενα που μοιάζουν να είναι γραμμένα για σένα και τις προτιμήσεις σου. Αυτό ακριβώς συνέβη και με 'Το Παρίσι δεν τελειώνει ποτέ'. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο ο Ενρίκε Βίλα Μάτας σε ξεναγεί στο Παρίσι του '20, του '70 και του 21ου αιώνα. Συνεχείς αναφορές σε γνωστούς συγγραφείς με επίκεντρο τον Hemingway και σημαντικές προσωπικότητες της Τέχνης, μέσα από μια ιστορία ενός εκκολαπτόμενου συγγραφέα (ο Μάτας συνδυάζει αυτοβιογραφικά στοιχεία με μυθοπλασία) που κάνει τα πρώτα του λογοτεχνικά βήματα στην πρωτεύουσα του φωτός λίγο μετά το Μάη του 68. 

Ο Μάτας μένει σε μια σοφίτα που του νοικιάζει η Μαργκερίτ Ντυράς και προσπαθεί να γράψει την πρώτη του νουβέλα που έχει σαν κεντρική ιδέα ότι όποιος τη διαβάζει στο τέλος πεθαίνει. Το βιβλίο είναι ένας ιδιόμορφος οδηγός συγγραφής σε μυθιστορηματική μορφή με ιδέες, αποφθέγματα, περιγραφές από συνευρέσεις διασήμων όπως αυτή του Hemingway με τον Fitzgerald και εν τέλει πολλή αγάπη για τη λογοτεχνία.
Όταν ένα βιβλίο με ταξιδεύει, με ευχαριστεί τόσο όσο το συγκεκριμένο ή θα θέλω να γράψω σελίδες γι αυτό ή οι λέξεις δεν θα βγαίνουν εξ αιτίας του ενθουσιασμού μου όπως τώρα. Μην το προσπεράσετε!
Ήταν ίσως ο καλύτερος τρόπος για να κλείσω αυτή τη χρονιά αν και έπονται κι άλλες αναγνώσεις.



Tuesday, December 9, 2014

Χωρίς τη μητέρα μου - Joyce Carol Oates


Σας έχει τύχει να διαβάζετε ένα βιβλίο και να αισθάνεστε ότι τη μια σας τραβάει μέσα του και την άλλη σας σπρώχνει να τ' αφήσετε; Και εν τέλει να μην μπορέσετε να τ' αφήσετε; Παρόλο που μου φάνηκε φλύαρο, τραβηγμένο απ' τα μαλλιά σε αρκετά σημεία, παρόλο που η ιστορία για την αναπάντεχη απώλεια της μητέρας της Nikki, Gwen, δεν με έπειθε, μου φαινόταν φορές φορές επιφανειακή. Παρόλα αυτά το τέλειωσα, κι αυτό εν πολλοίς γιατί η Oates μου είχε κάνει τόσο καλή εντύπωση στο "Η παρείσακτη" που έλεγα δε μπορεί, θα στρώσει στη συνέχεια. Ή σκεφτόμουν κάτι θα 'πάρω' κι από δω. Και σίγουρα κάτι πήρα. Ακόμα κι ένα μέτριο ή ένα κακό βιβλίο έχει πράγματα να πει σε κάποιον που ασχολείται με το γράψιμο. Υπήρχε και η διάθεση να χαλαρώσω ύστερα από το αριστούργημα του Ντίκενς.
Αν και επιλέγοντας το συγκεκριμένο απ' τα αδιάβαστα δεν περίμενα ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο μια κι ο τίτλος από μόνος του μόνο για χαλάρωση δεν σε προϊδεάζει. Πόσο μάλλον όταν λίγο μετά το ξεκίνημα η μητέρα της Nikki δολοφονείται άγρια και ετοιμάζεσαι για ένα εσωτερικό δράμα με την ένταση και το σκοτεινό ύφος της 'Παρείσακτης'.
Με την Oates δεν έχω βέβαια τελειώσει. Απλά ελπίζω στην επόμενη επιλογή δικού της έργου να είμαι πιο τυχερός.